TBMM Yapay Zekâ Araştırma Komisyonu Başkanı Fatih Dönmez, komisyonun çalışmalarını
tamamladığını ve hazırlanan kapsamlı raporun geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı
Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a sunulduğunu açıkladı.
14 Ocak 2025’te kurulan ve yapay zekâ alanında atılacak adımların belirlenmesi, hukuki
altyapının oluşturulması ve risklerin önlenmesine yönelik tedbirlerin geliştirilmesini
amaçlayan komisyon; Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 104 ve 105’inci
maddeleri kapsamında çalışmalarını yürüttü.
Fatih Dönmez, yaptığı açıklamada, raporun yalnızca bir çalışmanın tamamlanması
olmadığını, Türkiye’nin dijital çağdaki konumuna ilişkin stratejik bir vizyonun somutlaşması
anlamına geldiğini vurguladı. Yapay zekânın artık sadece bir teknoloji başlığı olmadığını
belirten Dönmez, bu alanın ekonomik rekabetten ulusal güvenliğe, toplumsal dönüşümden
veri egemenliğine kadar geniş bir etki alanına sahip olduğunu ifade etti.
Komisyon raporunda Türkiye’nin yapay zekâ alanında yalnızca uygulayıcı değil; geliştiren,
düzenleyen ve küresel normlara katkı sunan bir aktör olması gerektiği vurgulandı.
Açıklamada, hedefin sadece ekonomik büyüklükle G20 içinde yer almak değil; teknoloji
üretim kapasitesi, dijital altyapı ve insan kaynağıyla da kalıcı bir konum elde etmek olduğu
kaydedildi.
Toplumun Her Kesimini Kapsayan Bir Politika
Raporda yapay zekânın insan odaklı kullanımına dikkat çekilirken; eğitimden sağlığa,
tarımdan gençlerin kariyer fırsatlarına kadar geniş bir alanda dönüşüm yaratması gerektiği
belirtildi. Aynı zamanda bu dönüşümün toplumun hiçbir kesimini dışarda bırakmaması
gerektiğinin altı çizildi.
Öte yandan komisyon, yapay zekânın beraberinde getirdiği risklere de dikkat çekti.
Algoritmik ayrımcılık, veri güvenliği ihlalleri, mahremiyet sorunları ve istihdam dönüşümü
gibi başlıkların doğru yönetişim mekanizmalarıyla ele alınması gerektiği ifade edildi. Bu
kapsamda etik standartların oluşturulması, risk temelli düzenleme modeli geliştirilmesi ve
kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi yönünde öneriler sunuldu.
Komisyonun yaklaşımının yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici olduğu belirtilirken;
amaçlarının inovasyonu engellemeden güvenli ve sürdürülebilir bir yapay zekâ ekosistemi
oluşturmak olduğu vurgulandı.
Çalışmalar süresince 13 toplantı gerçekleştirildiği, 119 uzmanın dinlendiği, 48 yazılı görüş
alındığı, 3 çalışma ziyareti yapıldığı ve 1 ulusal zirve düzenlendiği bilgisi paylaşıldı. 8 Mayıs
2025’te düzenlenen “Veriden Karara Yapay Zekâ Zirvesi”nin kamu, özel sektör, akademi ve
sivil toplumu bir araya getirerek ortak vizyon oluşturulmasına katkı sağladığı ifade edildi.
10 Başlıktan Oluşan 100 Politika Önerisi
Raporda ayrıca insan kaynağı yetiştirme, veri altyapısının güçlendirilmesi, kamu-özel sektör
iş birliği, uluslararası konumlanma ile etik ve hukuki çerçeve başlıkları altında kapsamlı bir
yol haritası sunuldu. Toplam 10 başlıktan oluşan 100 politika önerisinin kısa, orta ve uzun
vadeli olarak planlandığı belirtildi.
Dönmez, Türkiye’nin genç ve dinamik nüfusu ile yapay zekâ alanında önemli bir sıçrama
yapabilecek potansiyele sahip olduğunu vurgulayarak, “Türkiye, yapay zekâ çağında edilgen
bir ülke olmayacak; dijital dönüşümün üreticisi ve düzenleyicisi olacaktır” dedi.
Komisyon Başkanı, raporun Türkiye’nin teknolojik ilerleme ile demokratik değerler arasında
güçlü bir denge kurma çabasının bir ürünü olduğunu belirterek, çalışmaya katkı sunan tüm
kurum ve paydaşlara teşekkür etti.
